منظور از جلب ثالث در الزام به تنظیم سند

جلب ثالث و ورود ثالث
راهنمای کامل مداخله اشخاص در دعوای الزام به تنظیم سند
در بسیاری از پرونده‌های الزام به تنظیم سند رسمی، در جریان رسیدگی مشخص می‌شود که شخص یا اشخاص دیگری نیز در موضوع دعوا نقش دارند و بدون حضور آن‌ها صدور رأی مؤثر یا اجرای حکم با مشکل مواجه خواهد شد. در چنین شرایطی قانون‌گذار دو نهاد مهم یعنی «جلب ثالث» و «ورود ثالث» را پیش‌بینی کرده است تا از صدور آرای متعارض و طرح دعاوی متعدد جلوگیری شود.
اگر در پرونده الزام به تنظیم سند رسمی، انتقال‌دهنده واقعی ملک شخص دیگری باشد یا فردی خارج از دعوا برای خود حقی نسبت به ملک قائل باشد، آشنایی با قواعد جلب ثالث و ورود ثالث اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.
جلب شخص ثالث چیست؟
اقامه دعوا علیه فرد خارج از پرونده جلب ثالث زمانی مطرح می‌شود که یکی از اصحاب دعوا تشخیص دهد حضور شخص دیگری برای رسیدگی صحیح به پرونده ضروری است.
مطابق ماده ۱۳۵ قانون آیین دادرسی مدنی، هر یک از طرفین دعوا می‌توانند در صورتی که حضور شخص ثالث را لازم بدانند، تا پایان اولین جلسه دادرسی جهات و دلایل خود را اعلام کرده و حداکثر ظرف سه روز پس از آن جلسه، دادخواست جلب ثالث را تقدیم دادگاه کنند.
در این حالت:
شخص درخواست‌کننده «جالب ثالث» نامیده می‌شود. فردی که به دعوا فراخوانده می‌شود «مجلوب ثالث» نام دارد.
نمونه کاربردی در دعوای تنظیم سند فرض کنید شخصی ملکی را با مبایعه‌نامه عادی به خریدار فروخته است. خریدار نیز دادخواست الزام به تنظیم سند رسمی مطرح می‌کند.
در جریان رسیدگی مشخص می‌شود فروشنده مالک رسمی ملک نیست و خود او نیز ملک را با یک قرارداد عادی از شخص دیگری خریداری کرده است.
در چنین وضعیتی خریدار می‌تواند مالک رسمی را به عنوان شخص ثالث به دادرسی جلب کند؛ زیرا در نهایت تنظیم سند رسمی باید توسط مالک رسمی انجام شود.
مهلت جلب ثالث
تا چه زمانی می‌توان جلب ثالث کرد؟
یکی از مهم‌ترین نکات عملی در پرونده‌ها، رعایت مهلت قانونی جلب ثالث است.
در مرحله بدوی و تجدیدنظر
هر یک از اصحاب دعوا باید:
تا پایان جلسه اول دادرسی دلایل جلب ثالث را اعلام کنند.
حداکثر ظرف سه روز پس از جلسه اول، دادخواست جلب ثالث را تقدیم نمایند. البته تقدیم دادخواست قبل از جلسه اول نیز امکان‌پذیر است. نکته مهم در  مرحله تجدیدنظر الزام قانونی برای تشکیل جلسه رسیدگی وجود ندارد؛ بنابراین شخصی که قصد جلب ثالث در مرحله تجدیدنظر را دارد نباید منتظر تشکیل جلسه بماند و بهتر است دادخواست خود را در اولین فرصت تقدیم کند.
جلب ثالث در واخواهی
وضعیت محکوم‌علیه غیابی چگونه است؟
در مرحله واخواهی وضعیت بسته به شخص متقاضی جلب ثالث متفاوت خواهد بود.
جلب ثالث توسط واخواه
اگر محکوم‌علیه غیابی قصد جلب شخص ثالث را داشته باشد باید:
دادخواست واخواهی
و دادخواست جلب ثالث
را همزمان و به صورت توأمان تقدیم دادگاه کند.
جلب ثالث توسط واخوانده
در این حالت مقررات همانند مرحله بدوی و تجدیدنظر خواهد بود و واخوانده باید:
تا پایان جلسه اول دلایل خود را اعلام کند. حداکثر ظرف سه روز پس از جلسه اول دادخواست جلب ثالث را تقدیم نماید.
آثار جلب ثالث
مجلوب ثالث چه حقوقی دارد؟
پس از جلب، شخص ثالث از نظر قانون در جایگاه خوانده قرار می‌گیرد و تمام حقوق و اختیارات خوانده را خواهد داشت.
از جمله: طرح دعوای متقابل
ایراد به دادخواست
اعتراض به بهای خواسته
درخواست تجدیدنظرخواهی
درخواست فرجام‌خواهی در موارد قانونی
درخواست اعاده دادرسی
واخواهی نسبت به آرای غیابی صادره علیه خود
نکته مهم شخصی که به عنوان مجلوب ثالث در دادرسی حضور داشته است، دیگر نمی‌تواند نسبت به همان رأی اعتراض ثالث مطرح کند؛ زیرا خود در جریان رسیدگی حضور داشته است.
رسیدگی همزمان به دعوای اصلی و جلب ثالث
چه زمانی دو دعوا با هم رسیدگی می‌شوند؟
اصل بر این است که دعوای اصلی و دعوای جلب ثالث به صورت همزمان رسیدگی شوند؛ اما این امر منوط به وجود یکی از شرایط زیر است:
شرط اول: منشأ واحد
هر دو دعوا از یک عمل یا واقعه حقوقی ناشی شده باشند.
برای مثال:
هر دو ناشی از یک قرارداد خرید و فروش باشند.
شرط دوم: ارتباط کامل
تصمیم دادگاه در یکی از دعاوی بر نتیجه دعوای دیگر مؤثر باشد.
چه زمانی دادگاه دعاوی را تفکیک می‌کند؟
دادگاه در موارد زیر می‌تواند یا باید دعاوی را از یکدیگر جدا کند:
نبود ارتباط مؤثر اگر هیچ ارتباطی میان دو دعوا وجود نداشته باشد.
قصد تبانی یا اطاله دادرسی چنانچه دادگاه تشخیص دهد جلب ثالث صرفاً برای: تأخیر در رسیدگی ، تبانی ، سوءاستفاده از فرآیند دادرسی
صورت گرفته است.
ورود ثالث چیست؟
زمانی که شخص خارج از دعوا خود وارد پرونده می‌شود
برخلاف جلب ثالث که توسط یکی از اصحاب دعوا مطرح می‌شود، در ورود ثالث شخصی که خارج از پرونده است، رأساً برای دفاع از حق خود وارد دادرسی می‌شود.
به عبارت ساده:
جلب ثالث = دعوت شخص به دعوا
ورود ثالث = ورود داوطلبانه شخص به دعوا
شرایط ورود ثالث
تشریفات قانونی
دعوی ورود ثالث دارای شرایط زیر است:
حتماً باید با دادخواست مطرح شود.
دادخواست و ضمائم باید به تعداد اصحاب دعوا به اضافه یک نسخه تقدیم شود.
تا قبل از ختم دادرسی قابل طرح است. محدود به جلسه اول نیست.
انواع ورود ثالث

ورود اصلی در این نوع ورود:
شخص ثالث برای خود مستقلاً حقی قائل است.
مثال: فردی ادعا می‌کند ملکی که موضوع دعوای تنظیم سند است متعلق به اوست.‌ در این حالت باید دعوا را علیه تمام خواهان‌ها و خواندگان پرونده اصلی مطرح کند.

ورود ثالث تبعی
در این نوع:
شخص ثالث صرفاً برای حمایت از یکی از اصحاب دعوا وارد پرونده می‌شود. هدف او اثبات حق مستقل نیست؛ بلکه تقویت موضع یکی از طرفین است.
تفکیک دعوای ورود ثالث
چه زمانی دعوا جداگانه رسیدگی می‌شود؟
دادگاه در موارد زیر دعوای ورود ثالث را از دعوای اصلی جدا می‌کند:
عدم تأثیر در دعوای اصلی اگر نتیجه دعوای ورود ثالث بر دعوای اصلی مؤثر نباشد.

تبانی یا اطاله دادرسی
چنانچه ورود ثالث صرفاً برای تأخیر در رسیدگی یا تبانی صورت گرفته باشد.
رد دادخواست جلب ثالث
پس از صدور قرار چه باید کرد؟
گاهی دادگاه دعوای جلب ثالث را با قرار رد دعوا یا قرار رد دادخواست مواجه می‌کند. در چنین شرایطی وکیل می‌تواند:
رفع نقص و طرح مجدد دعوا
پس از برطرف کردن ایرادات قانونی، مجدداً دادخواست جلب ثالث تقدیم کند.
طرح مجدد در تجدیدنظر
در صورت وجود شرایط قانونی، در مرحله تجدیدنظر نیز جلب ثالث مطرح شود. اعتراض به قرار در بسیاری از موارد، امکان اعتراض به قرار صادره همراه با رأی نهایی دعوای اصلی وجود دارد.
مهم‌ترین نکات جلب ثالث آنچه باید به خاطر بسپارید جلب ثالث فقط توسط یکی از اصحاب دعوا امکان‌پذیر است. مهلت اصلی جلب ثالث تا پایان جلسه اول دادرسی و حداکثر سه روز پس از آن است.
مجلوب ثالث از تمام حقوق خوانده برخوردار می‌شود. وجود ارتباط کامل یا منشأ واحد شرط رسیدگی همزمان به دعوای اصلی و جلب ثالث است. ورود ثالث با جلب ثالث تفاوت اساسی دارد و توسط شخص خارج از دعوا مطرح می‌شود. ورود ثالث تا قبل از ختم دادرسی امکان‌پذیر است. دادگاه در صورت احراز تبانی یا اطاله دادرسی می‌تواند دعاوی را از یکدیگر تفکیک کند.
سوالات متداول
آیا جلب ثالث فقط در مرحله بدوی امکان‌پذیر است؟
خیر. جلب ثالث در مرحله تجدیدنظر و واخواهی نیز با رعایت شرایط قانونی امکان‌پذیر است.
آیا شخص ثالث پس از جلب می‌تواند دعوای متقابل مطرح کند؟
بله. مجلوب ثالث در حکم خوانده بوده و تمامی حقوق خوانده را داراست.
آیا جلب ثالث بدون دادخواست امکان دارد؟
خیر. جلب ثالث حتماً باید با تقدیم دادخواست انجام شود.
آیا ورود ثالث محدود به جلسه اول دادرسی است؟
خیر. دعوای ورود ثالث تا قبل از ختم دادرسی قابل طرح است.
آیا شخص جلب‌شده می‌تواند نسبت به رأی اعتراض ثالث کند؟
خیر. زیرا وی در جریان رسیدگی حضور داشته و از حقوق دفاعی خود برخوردار بوده است.
جمع‌بندی نهایی
جلب ثالث و ورود ثالث از مهم‌ترین ابزارهای دادرسی برای جلوگیری از صدور آرای ناقص و حل کامل اختلافات هستند. در دعاوی الزام به تنظیم سند رسمی، شناخت دقیق این نهادها می‌تواند از طرح دعاوی متعدد، اطاله دادرسی و مشکلات اجرای حکم جلوگیری کند. به همین دلیل بررسی وضعیت مالکیت، زنجیره نقل و انتقالات و اشخاص ذی‌نفع پیش از طرح دعوا، اهمیت بسیار زیادی دارد.
مقالات پیشنهادی
الزام به تنظیم سند رسمی ملک
دعوای اثبات مالکیت
دعوای ابطال سند رسمی
دعوای الزام به اخذ پایان کار
شرایط طرح دعوای خلع ید

برای دریافت مشاوره تخصصی در دعاوی ملکی، تنظیم سند رسمی، جلب ثالث و ورود ثالث با شماره های ما تماس بگیرید و صفحه اینستاگرام adljou_lawyers را دنبال نمایید.